Сарони Осиёи Марказӣ ба назди Трамп мераванд

Президенти ИМА Доналд Трамп роҳбарони Қазоқистон, Қирғизистон, Тоҷикистон, Туркманистон ва Ӯзбекистонро ба нишасти “Осиёи Марказӣ — ИМА” (дар формати “C5+1”) даъват кардааст. Ин мулоқот рӯзи 6 ноябр дар Вашингтон баргузор мешавад. Ин дувумин нишасти сарони давлатҳо дар ин формат хоҳад буд — нахустин мулоқот соли 2023 дар Ню-Йорк дар Маҷмаи умумии СММ баргузор шуда буд, вақте президенти ИМА Ҷо Байден буд.

    Ба гуфтаи таҳлилгарон, дар пасманзари мулоқотҳои ахири президенти Амрико бо роҳбарони Осиёи Марказӣ дар Маҷмаи умумии СММ, фаъолшавии Трамп нисбат ба кишварҳои минтақа пеш аз ҳама бо таваҷҷуҳи иқтисодӣ ва манфиат ба захираҳои табиӣ ва маъданҳои арзишманд вобаста аст — чизе ки комилан ба шиори асосии раёсати ӯ — “бозгардонидани қудрати иқтисодии Амрико” мутобиқ меояд.

    Ба иттилои манбаъҳои амрикоӣ, барои омодагӣ ба нишаст рӯзи “26 октябр ду намояндаи баландпояи Вазорати хориҷаи ИМА — Серҷио Гор ва Кристофер Ландау — бояд ба минтақа биёянд. Онҳо масъалаҳои мавриди таваҷҷуҳи ду ҷонибро баррасӣ хоҳанд кард. Тибқи иттилои расонаҳои амрикоӣ бо истинод ба манбаъҳо дар Вашингтон, ИМА “талошҳояшро барои дастрасии васеъ ба захираҳои муҳими маъдании кишварҳои Осиёи Марказӣ ва маҳдуд кардани нуфузи Русия ва Чин дар ин минтақа идома хоҳад дод”. Дар навбати худ, кишварҳои минтақа умед доранд, ки аз ИМА сармоягузории бештар ба бахшҳои муҳимми иқтисодӣ ва дастрасии фарохтар ба технологияҳо ба даст оранд” — мегӯяд коршиноси умури Осиёи Марказӣ Аркадий Дубнов.

    Дар ҳамин ҳол, Русия алайҳи фаъолшавии аз ҳад зиёди Трамп дар Осиёи Марказӣ вокуниши шадид нишон дод. “Ғарб кӯшиш дорад кишварҳои Қафқоз ва Осиёи Марказиро аз Русия ҷудо кунад ва сохторҳои алтернативии ҳамкориро барпо намояд; Москва чунин кӯшишҳоро бо тамоми василаҳои мавҷуда пешгирӣ хоҳад кард”, — изҳор дошт вазири корҳои хориҷии Русия Сергей Лавров дар нишасти матбуотии анҷоми Конфронси байналмилалии сеюми амнияти авруосиёӣ дар Минск.

    Нозирон мегӯянд, ки роҳбарони кишварҳои Осиёи Марказӣ дар чунин вазъият хандаовар менамоянд — вақте қудратҳои бузург барои назорати онҳо чун бар сари колонияҳо, ки истиқлол надоранд, рақобат мекунанд. “…ҷалби таваҷҷуҳи Трамп ҳадафи ҳамаи панҷ кишвар шудааст, ҳарчанд дар сатҳҳои гуногун. То имрӯз ягон президенти Амрико ҳанӯз ба Осиёи Марказӣ сафар накардааст, ва Трамп метавонад аввалин нафаре бошад, ки чунин кунад. Аммо дар Кохи Сафед тасмим гирифтанд масъалаи сиёсиро амалгароёна ҳал кунанд — ба ҷои сафар ба як ё ду кишвар, ҳамаи саронро якбора ба Вашингтон даъват намуданд, то, ба қавли як филми машҳур, “зани дӯстдошта”-ро ҷудо накунанд”, — бо шӯхи қайд мекунад коршинос Аркадий Дубнов.